Politiek CV
Dr. Strangelove uit de gelijknamige film (1964) |
Beoordeel mij op wat ik schrijf; kijk naar de inhoud. |
Omdat in dit tijdsgewricht de preoccupatie met het persoonlijke geen grenzen kent wil ik hier kort relevante zaken betreffende mijn persoon en ideeën op een rijtje zetten.
Vanaf het begin van mijn studententijd heb ik me beziggehouden met het vraagstuk hoe “men” zo veel mogelijk zelf kon besluiten over maatschappelijke zaken. Bijvoorbeeld over de gebouwde omgeving. Al snel werd duidelijk dat zaken als inspraak en referenda daar geen antwoord op waren. Zonder kennis van alternatieven en kosten en daadwerkelijke delegatie van bevoegdheid is het onmogelijk om ergens over te besluiten. Bovendien kan men maar met een beperkt aantal mensen zinvol over iets communiceren. Exit allerlei vormen van “directe democratie” en “inspraak”.
Rond 1975 kwam het inzicht dat de “besluitvormende entiteiten”, of dat nu kiezers of gekozenen zijn, geen rationele of wetenschappelijke besluitvorming plegen. Iedereen is ingebed in een ideologie. Voordat ik de lezer verder iets over “mezelf” kan vertellen, zal ik eerst moeten ingaan op wat een “zelf” of, meer filosofisch, “een subject” eigenlijk is: wat is de aard van het bewust-zijn? Marx had het over “het noodzakelijk vals bewustzijn”. Met de nadruk op noodzakelijk, aangevend dat het de aard van (menselijk) bewustzijn is dat het gekleurd, ideologisch bepaald is.
Dat betekent dat een “absoluut waar” bewustzijn onmogelijk is. De enige mogelijkheid is een valse ideologie in te wisselen voor een iets minder valse, en dat blijkt al moeilijk genoeg. Vooral als men blijkt te geloven in een sterk en vrij individu dat overal “zelf” over beslist, inclusief waar hij wel en niet in gelooft. Het is noodzakelijk ideologieën – met name de eigen ideologie – kritisch te benaderen om van ideologie te wisselen.
Vanaf eind negentiende eeuw is de liberaal humanistische ideologie dominant. Het geloof in een sterk en vrij individu, dat vrij om te kiezen ter wereld komt, is de kern van die levenshouding en dat mondt uit in de neoliberale narcistische cultus dat je eigen lot (en daarmee feitelijk je eigen wereld) maakbaar is. Je bent zo per definitie zelf schuldig als dat niet zo goed lukt. Daarmee werd het doel van het leven ingeperkt tot het eigen bestaan.
Politiek gezien betekent dit idealisme in plaats van realisme. Als we allemaal individueel ‘het goede nastreven’ gebeurt dat ook. Ik werd actief in de PvdA in de hoop daar iets met mijn inzichten aan te kunnen vangen. Na een jaar of zes it bleek dat een doodlopende weg. Einde lidmaatschap. Rond 1984 kwam ik, na teleurstellende ervaringen als onderzoeker tot de conclusie dat zelfs de geringste suggestie tot structurele verandering, bijvoorbeeld in marktstructuur of rechtstelsel, taboe is. Niet alleen bij de heersende macht, maar ook bij de zogenaamde oppositie. Iedereen zit gevangen in de heersende denkbeelden. Er waren toen weinig problemen en politieke activiteiten werden zinloos.
Na een flink aantal jaren politieke dakloosheid en politieke inactiviteit werd ik door de moord op Theo van Gogh (2004) wakker geschud. Belangrijk thema: de religie is verre van dood en dringt op in de vorm van militante islam. Er werden meer grote problemen zichtbaar en het werd steeds duidelijker dat de inrichting van de democratische rechtstaat niet meer geschikt was om die problemen op te lossen.
Ideologisch en politiek gezien is de liberaal humanistische ideologie dominant. Die stelt het individu centraal en sociale verbanden raken verbroken. Met de verheerlijking van de vrijheid van het individu werden de meeste partijen feitelijk rechts. Om dat te verhullen en voor te geven het volk te dienen bleven die zich links noemen. Centrum- en zelfs rechtse partijen bogen steeds meer naar dat ‘links’.
De islam, met zijn strenge normen om de gemeenschap in verband te houden, werd daarmee aantrekkelijk als alternatief. Het was in ieder geval weinig aantrekkelijk voor de minimaal geschoolde meerderheid om daar afscheid van te nemen.
De behoefte aan een zingeving die verder gaat dan het eigen bestaan blijft bestaan. De teloorgang van het socialistische ideaal neemt die behoefte niet weg. Er volgt een terugkeer naar religie, of het aanhangen van allerlei min of meer zweverige sekten.
Het is het belangrijkste motief voor mijn poging mij weer tegen de wereld aan te bemoeien: Het ideologisch tekort bij de oppositie moet worden opgelost wil het ooit een kans maken tegenover het heersende liberale humanisme en de al of niet vage beloften van de religies.
Ik ben in 2024 ontsnapt uit Amsterdam Centrum. Het bos ingejaagd.
Inmiddels al lang AOW gerechtigd.
Bijgewerkt 210317, 260627
